Surroundsound niveau apart instellen per achterspeaker
Stel je voor: je ziet een spannende film, maar de achtergrondmuziek is zo hard dat je de dialoog mist.
Of juist het tegenovergestelde: de achterste speakers zijn te zacht en de actie voelt niet meeslepend. Dit is precies waarom je het surroundniveau per achterspeaker apart moet kunnen instellen
Het is de fijnafstelling die je geluidsinstallatie van 'goed' naar 'perfect' tilt. In deze gids leg ik je stap voor stap uit hoe je dit doet, welke soundbars dit kunnen en wat het oplevert.
Wat is het surroundniveau per achterspeaker precies?
De term klinkt technisch, maar het concept is simpel. In een surround setup met een soundbar en aparte achterspeakers (zoals een Sonos Arc met twee Sonos One's of een Samsung HW-Q990C met zijn draadloze achterunits) stuurt de soundbar geluid naar die achterste speakers.
Het surroundniveau is de volume-instelling voor die specifieke speakers. Je kunt dit niveau aanpassen ten opzichte van de hoofdsoundbar en de subwoofer.
Standaard staan deze vaak op een fabrieksinstelling, meestal rond het niveau van de soundbar zelf. Maar elke kamer is anders. Misschien staan je achterste speakers dichter bij de bank, of juist ver weg in een hoek. Door het niveau apart in te stellen, zorg je dat het geluid evenwichtig blijft, waar je ook zit.
Het gaat hier om de verhouding. Je verhoogt of verlaagt het volume van de achterkanalen met een aantal decibel (dB).
Een verhoging van +3 dB betekent dat de speaker ongeveer twee keer zo hard klinkt. Een verlaging van -3 dB maakt het geluid zachter. Dit is geen exacte wetenschap, maar een kwestie van luisteren en aanvoelen.
Veel mensen denken dat surround geluid gewoon 'hard' moet staan, maar dat is een misvatting. Het doel is sfeer en richting.
Een te hard surroundniveau kan afleiden, terwijl een te zacht niveau de meeslepende ervaring verpest.
De juiste balans zorgt ervoor dat je de vliegtuigen boven je hoofd hoort vliegen, zonder dat je de acteurs niet meer verstaat.
Waarom is deze instelling zo belangrijk?
De belangrijkste reden is luistercomfort. Een goed afgesteld surroundniveau zorgt ervoor dat je niet constant de afstandsbediening hoeft te pakken omdat het geluid te hard of te zacht is.
Vooral bij films en series wisselen geluidsfragmenten enorm: fluisterende dialogen worden gevolgd door explosies.
Door de achterste speakers goed af te stemmen, creëer je een stabiel geluidsbeeld. Een tweede reden is de akoestiek van je kamer. Elke woonkamer is een geluidsval.
Harde muren, grote ramen, een houten vloer of een dik tapijt beïnvloeden hoe geluid reist. Staat je rechterachter speaker dichter bij een muur?
Dan zal die harder klinken dan de linker, die misschien vrij in de ruimte staat. Door het niveau per speaker apart in te stellen, compenseer je deze verschillen. Daarnaast is het essentieel voor de beleving van Dolby Atmos. Bij Atmos draait het om driedimensionaal geluid: geluid dat niet alleen van voren en achteren komt, maar ook van boven.
De achterspeakers spelen hier een cruciale rol in. Zijn ze te zacht, dan verdwijnt het 'plafond'-effect.
Zijn ze te hard, dan voelt het geluid onnatuurlijk en overheersend. Tot slot helpt het bij het afstemmen van verschillende bronnen. Je kijkt misschien een rustige serie op Netflix, maar speelt daarna een game op je PlayStation.
Het surroundniveau dat perfect is voor film, kan te intens zijn voor gaming. Een goede soundbar onthoudt deze instellingen per ingang of bron, zodat je niet telkens opnieuw hoeft te finetunen.
De kern: hoe werkt het en wat heb je nodig?
Om het surroundniveau per achterspeaker apart in te stellen, heb je een specifieke setup nodig, al kun je ook je surround geluid verbeteren zonder achterspeakers.
Niet elke soundbar biedt deze optie. Je hebt minimaal een soundbar nodig die ondersteuning biedt voor externe rear speakers. Dit zijn vaak modellen uit de mid-range en premium segmenten. Denk aan de Sonos Arc (met Era 100 of One speakers), de Samsung HW-Q990C, of de LG S95QR.
Budget soundbars onder de €200 hebben deze functionaliteit meestal niet. De manier van instellen verschilt per merk.
Bij de meeste moderne soundbars gebeurt dit via een app op je telefoon.
Dit is de makkelijkste en meest visuele manier. Je opent de app, selecteert de surround speakers en past het volume aan, of je kunt je Yamaha MusicCast speakers kalibreren voor de beste balans. Bij sommige high-end modellen, zoals de Sennheiser Ambeo Max, kan dit ook via een kalibratiemicrofoon of handmatig in een menu op je tv.
Stap 1: Zorg dat alle speakers correct zijn aangesloten. Bij draadloze achterste speakers moeten deze gekoppeld zijn met de soundbar.
Bij Sonos doe je dit via de app, bij Samsung vaak automatisch Zorg dat ze stroom krijgen en een stabiele verbinding hebben. Stap 2: Start een testgeluid.
Veel apps hebben een ingebouwde testtoon die per kanaal een geluidje afspeelt.
Zo hoor je precies wat de linker en rechter achterste speaker doet. Zonder testgeluid werk je op gevoel, wat vaak minder nauwkeurig is.
Stap 3: Pas het niveau aan. Begin met een neutrale instelling, bijvoorbeeld 0 dB.
Stappenplan voor de app
Luister naar een fragment dat veel surroundgeluid bevat, zoals een regenscène of een achtervolging. Pas het niveau per speaker aan totdat het geluid evenwichtig klinkt vanaf je favoriete luisterplek. Vergeet niet om ook het niveau van de subwoofer evenwichtig te houden met de achterste speakers. Let hierbij ook op de hoogte van je achterspeakers voor de beste balans. De meeste apps werken volgens een vergelijkbaar patroon.
Open de app van je soundbar (bijvoorbeeld Sonos, Bose, of Samsung SmartThings). Zoek naar 'Instellingen' of 'Geluid'.
Daar vind je meestal een sectie 'Surround Speakers' of 'Achterste Luidsprekers'. Hier kun je het volume van de linker en rechter speaker apart instellen.
Sommige apps, zoals die van Sonos, laten je ook de afstand en hoogte instellen, wat helpt bij de timing. Bij Samsung is het vaak onderdeel van de 'SpaceFit Sound' kalibratie. Na de automatische kalibratie kun je handmatig de niveaus bijstellen.
Manuele kalibratie
LG gebruikt vaak de 'Meridian Audio' technologie en biedt in de app de mogelijkheid om de surround levels te finetunen. Sony's HT-A7000 heeft een '360 Spatial Sound Mapping' feature waarbij je de niveaus kunt aanpassen in de 'Sony Music Center' app.
Voor wie geen app wil gebruiken of een ouder model heeft, is handmatige kalibratie een optie. Dit doe je met een meetmicrofoon (soms meegeleverd, vaak apart te koop) of simpelweg met je oor. Zet de soundbar op een volume dat je normaal gebruikt.
Speel een testtoon af en loop door de kamer. Luister of het geluid overal even hard klinkt.
Een handige truc is het 'clap-test'. Klap eens hard in je handen terwijl je tussen de soundbar en de achterste speakers staat.
Het geluid moet helder zijn, niet dof of weerkaatsend. Pas het niveau van de desbetreffende speaker aan totdat de klap natuurlijk klinkt.
Dit werkt vooral goed voor het bepalen van de juiste verhouding tussen voor- en achterkanaal.
Prijzen en modellen: wat kun je verwachten?
Niet elke soundbar ondersteunt aparte instellingen voor achterspeakers. Hieronder een overzicht van populaire modellen in Nederland, gesorteerd op prijsklasse, met hun mogelijkheden.
Budget (€50-200)
In deze prijsklasse vind je weinig tot geen opties voor aparte achterspeakers. De meeste soundbars hier zijn 2.0 of 2.1 (stereo + sub). Een uitzondering is de Polk Audio MagniFi Max AX (rond €350, net boven budget).
Mid-range (€200-600)
Deze komt met draadloze surrounds, maar de instellingen zijn beperkt. De Philips TAB8305 (rond €250) heeft optionele surrounds, maar je kunt het niveau niet per speaker aanpassen via de app.
Voor aparte instellingen moet je dus dieper in de buidel tasten. Hier beginnen de mogelijkheden. De Sony HT-S2000 (€350) is een instapmodel, maar biedt via de Sony Music Center app wel opties voor surround niveaus als je er de optionele surrounds bij koopt. De Yamaha YAS-209 (€300) is een klassieker, maar heeft geen aparte surround niveaus voor externe speakers (deze heeft alleen de meegeleverde sub).
Een betere keuze is de LG S80QY (rond €500). Deze soundbar ondersteunt de SPQ8-S rear speakers. Via de LG Sound Bar app kun je het volume van de achterste speakers apart instellen. Ook de JBL Bar 500 (€450) biedt deze optie via