Waarom je de Surround of 3D knop bij het kijken van het nieuws uit moet zetten
Je zit lekker op de bank, de nieuwslezer begnet te praten en ineens klinkt het alsof je in een vliegtuig zit of in een enorme zaal staat.
Dat vervelende galmende effect komt door de surround of 3D knop op je soundbar. Die moet eigenlijk uit wanneer je naar het journaal kijkt.
Wat is die surround of 3D knop eigenlijk?
De surround of 3D knop op je soundbar is een speciale stand die het geluid breder en omringend probeert te maken. Het doel is om een bioscoopervaring te creëren, zelfs als je geen achterste speakers hebt. De soundbar gebruikt trucjes om geluid tegen de muren te laten kaatsen, zodat het lijkt alsof het geluid van overal komt.
Je vindt deze knoppen bijna overal terug. Bij Samsung noemen ze het "Surround Sound" of "Adaptive Sound", bij Sony is het "Sound Mode" met opties als "Cinema" of "3D Surround", en bij JBL en LG vind je vergelijkbare knoppen die "Immersive" of "Virtual" heten.
Op de duurdere modellen zoals de Sonos Arc of de Bose Soundbar 900 activeer je deze modus vaak via de app. Wanneer je deze modus aanzet, verandert de soundbar van instelling.
In plaats van het geluid strak en direct naar je toe te sturen, gaat de soundbar het geluid verspreiden. Het maakt het geluid groter, maar ook vaak wat diffuser en minder precies.
Waarom nieuws en surround geluid niet samengaan
Het grootste probleem met surround geluid bij het nieuws is dat het de stemmen onnodig verdraait.
Nieuws is gemaakt voor een heldere, centrale spraakweergave. De presentator moet recht voor je neus klinken, niet alsof hij ergens links achter je staat te roepen. Wanneer je de 3D of surround modus aanzet, begint de soundbar het geluid te manipuleren. Het probeert de stem te "verdelen" over de breedte van je kamer.
Dit zorgt ervoor dat de stem niet meer strak en duidelijk uit het midden komt, maar vaak wat wazig of dof gaat klinken. Het natuurlijke klankbeeld verdwijnt.
Daarnaast voegt deze modus vaak een kunstmatige galm toe. Dat is leuk voor een ontploffing in een actiefilm, maar vervelend wanneer iemand het journaal presenteert.
Je verliest de directe connectie met wat er gezegd wordt, en dat is precies het tegenovergestelde van wat je wilt tijdens het nieuws.
De werking van geluidsverwerking bij nieuwsbeelden
Om te begrijpen waarom je de surround knop uit moet zetten, moeten we even kijken naar hoe nieuws wordt opgenomen. Een nieuwsstudio is een akoestisch steriele ruimte.
Microfoons zijn ingesteld op spraakfrequenties, namelijk tussen de 300 Hz en 3400 Hz.
Dit is het gebied waar menselijke stemmen het duidelijkst zijn. Je soundbar probeert deze strakke spraakmix te "redden" door hem interessanter te maken. In de surround modus (zoals "Dolby Surround" op een Denon DHT-S217 of "AI Sound Pro" op een LG S80QY) gebruikt de soundbar algoritmen.
Deze algoritmen proberen achtergrondgeluiden te isoleren en te verspreiden. Maar bij nieuws is er weinig achtergrondgeluid. Dus wat doet de soundbar? Hij gaat geluid "fabriceren".
De soundbar probeert de middenkanalen uit te breiden naar de zijkanten. Dit resulteert in een vervelende bijwerking: de sibilance (de "s"-klanken) worden vaak te scherp, en de "p"-klanken (plosieven) worden harder.
Het klinkt niet natuurlijk. Een soundbar als de Yamaha YAS-209 of de Sony HT-S2000 is in de standaard modus perfect voor spraak, maar zodra je "3D" activeert, verliest deze precisie.
Vergeet daarom niet je Yamaha surroundspeakers goed te kalibreren voor de beste balans. Daarnaast is er het issue van "upmixing". Veel soundbars proberen stereo-signaal (zoals nieuws vaak is) om te zetten naar een 5.1 of 7.1 signaal.
Ze doen dit door frequenties te verplaatsen. Een mannenstem kan bijvoorbeeld lager klinken, een vrouwenstem hoger.
Dit leidt af en maakt het geluid onrustig.
Prijzen en modellen: waar merk je het verschil?
Het uitproberen waard: de verschillen per prijsklasse. Budget (€50 - €150)
Bij de goedkopere soundbars, zoals de Philips TAB5105 of de Polk React, is de surround modus vaak een simpele equalizer-instelling.
Het is niet veel meer dan een beetje echo toevoegen. Het effect is vaak storender dan bij duurdere modellen omdat de verwerking minder subtiel is. De stemmen worden hier al snel "blikkerig".
Je kunt hier het beste gewoon de "Standard" of "Movie" modus gebruiken. Mid-range (€150 - €500)
In deze klasse vind je populaire modellen zoals de JBL Bar 300, de Samsung HW-Q600C en de LG S65Q. Deze soundbars hebben vaak aparte knoppen op de afstandsbediening.
De Samsung HW-Q600C heeft bijvoorbeeld een "Surround" knop die actief is. Zet je hem aan bij het journaal?
Dan merk je direct dat de dialoog uit het midden verdwijnt. De JBL Bar 300 heeft een "Smart Mode" die automatisch schakelt, maar soms per ongeluk de surround-ervaring aanzet. Check dit altijd, zeker als je de JBL soundbar instellingen voor sport wilt optimaliseren. Upper Mid & Premium (€500 - €1500+)
Bij de duurdere jongens zoals de Sonos Beam Gen 2, de Bose Soundbar 600 of de Sony HT-A7000 is het verhaal subtieler. Deze soundbars hebben krachtige processors.
De "TrueHD" of "Dolby Atmos" modus is hier vaak standaard aan. Toch geldt: ook bij de Sonos Arc (€900) of de Bose 900 (€850) moet je de surround functie uitzetten voor nieuws. Waarom?
Omdat deze modussen de "height channels" (het geluid van boven) activeren. Bij nieuws is er geen geluid van boven, dus de soundbar gaat geluid "projecteren" wat er niet is. Dat klinkt geforceerd. De duurdere modellen hebben vaak een aparte "Voice" of "Clear Voice" instelling.
Dit is wat je wél moet gebruiken in plaats van surround. Bij de Sennheiser Ambeo Plus (€1.500) is dit bijvoorbeeld "Beamforming" wat zich automatisch aanpast, maar zelfs daar is de "Original" modus beter voor spraak.
Praktische tips: zo klinkt het nieuws perfect
Het is makkelijk om de juiste instelling te vinden. Gebruik bijvoorbeeld de center kanaal volumeaanpassing om je soundbar optimaal te maken voor het journaal.
- Zoek de juiste geluidsmodus. Druk op de "Sound Mode" knop op je afstandsbediening. Kies niet voor "Movie", "Surround" of "3D". Kies voor "Standard", "Stereo", "All Channel Stereo" of "Clear Voice".
- Check je HDMI poort. Als je je soundbar aansluit via HDMI ARC of eARC (zoals bij de Samsung HW-Q990C), zorg dan dat je TV ingesteld staat op "PCM" of "Auto" voor audio. Dit voorkomt dat de TV zelf surround probeert te simuleren.
- Gebruik de app. Bijna alle moderne soundbars hebben een app (Sonos App, Bose Music App, Sony Music Center). Daar kun je de bas en de balans van de stemmen fijn afstellen. Zet de bas een beetje naar beneden en de spraak iets omhoog.
- Test het zelf. Zet het nieuws aan. Zet de surround knop aan. Luister 10 seconden. Zet hem uit. Het verschil is direct merkbaar. De stem wordt strakker, helderder en dichter bij je.
- Vermijd "Night Mode" of "DRC". Dynamic Range Compression (DRC) maakt harde geluiden zachter. Dit is goed voor films 's nachts, maar bij nieuws maakt dit de stemmen vaak onduidelijk en dof.
Door de surround knop uit te laten, hoor je de realiteit. En bij het nieuws wil je dat: helderheid en directheid. Geen poespas, geen galm, gewoon goed geluid.