Wat is DTS Neural:X en hoe werkt audio upscaling hiermee?

DTS Neural:X is zo’n term die je wel eens voorbij ziet komen op de doos van een nieuwe soundbar, maar waarvan je waarschijnlijk geen flauw idee hebt wat het precies doet.

Je koopt een prachtig toestel van Samsung, Sony of JBL, sluit hem aan, en dan staar je naar een menu vol rare afkortingen. Wat doet die knop nou eigenlijk?

En waarom zou je het aanzetten? In gewone taal: DTS Neural:X is een slimme software-truc die je geluid ‘omhoog tilt’. Het neemt een standaard geluidssignaal – zoals een oudere film op tv – en maakt daar iets van wat groter en meeslepender klinkt, alsof je opeens in een bioscoopzaal zit. Het is een vorm van audio upscaling, en het kan een wereld van verschil maken voor je filmavond.

Wat is DTS Neural:X precies?

Stel je voor dat je een oude zwart-wit foto inkleurt en scherper maakt met een app. DTS Neural:X doet ongeveer hetzelfde, maar dan met geluid. Het is een audio-verwerkingsalgoritme van DTS, het bedrijf achter bekende geluidsformaten zoals DTS:X en DTS-HD Master Audio.

De technologie is ontworpen om bestaand audio-materiaal ‘up te schalen’ naar een meer driedimensionale ervaring.

Waar Dolby Atmos speciale object-gebaseerde kanalen gebruikt, probeert Neural:X met slimme berekeningen de geluiden te verspreiden over de speakers die je wél hebt. Het kijkt naar het signaal dat binnenkomt – bijvoorbeeld een simpel stereo- of 5.1-signaal – en voegt virtuele hoogte- en surround-effecten toe.

Je vindt deze technologie vooral terug in soundbars van merken die DTS ondersteunen, zoals Sony, Samsung, JBL, en Denon. Het is belangrijk om te weten dat Neural:X niet hetzelfde is als ‘echte’ Dolby Atmos. Echte Atmos vereist speciale speakers die naar boven kijken en een specifieke metadata hebben.

Neural:X is een berekening achteraf. Het is een toevoeging die je kunt inschakelen om bestaand geluid op te peppen.

Veel gebruikers vinden het effect prettig, vooral bij oudere series of games. De technologie probeert de ‘soundstage’ te verbreden, waardoor het lijkt alsof het geluid vanaf meerdere kanten komt, in plaats van alleen recht uit de soundbar. Waarom zou je het gebruiken? Simpel: omdat de meeste content die je kijkt niet in volwaardig Atmos of DTS:X is gemaakt.

Je kijkt naar NPO, Netflix op een basisabonnement, of oude dvd’s. Zonder upscaling blijft dat geluid vaak vlak en beperkt tot de soundbar zelf.

Met Neural:X lijkt het alsof de soundbar de kamer vult. Dialogen klinken helderder, actie-scènes hebben meer diepte, en muziek krijgt meer body.

Het is een instap-model voor 3D-geluid, zonder dat je direct €1.500 hoeft uit te geven voor een set met achterspeakers.

Hoe werkt audio upscaling met Neural:X?

Het proces van upscaling klinkt ingewikkeld, maar het komt neer op drie stappen: analyseren, reconstrueren en uitsturen. Eerst luistert de soundbar naar het binnenkomende signaal via HDMI ARC, eARC of optisch. Het systeem herkent of het om stereo (2.0), 5.1 of misschien al een Atmos-signaal gaat.

Vervolgens gaat de processor aan de slag. Hij splitst het geluid op in verschillende componenten: dialoog, achtergrondmuziek, effecten.

Door slimme filters en tijdsvertragingen toe te passen, creëert hij virtuele kanalen. Een geluid dat normaal uit de voorkant komt, wordt nu ook lichtjes naar de zijkant en bovenkant gestuurd.

De kracht zit ‘m in de ‘upmixer’. Als je een film kijkt met alleen een stereo-signaal (via de TV-app bijvoorbeeld), dan bevat dat signaal maar twee kanalen: links en rechts. Neural:X analyseert de frequenties en de verdeling van geluiden.

Een explosie die normaal alleen in het midden zat, wordt nu verspreid.

De stemmen blijven netjes in het midden, maar omgevingsgeluiden zoals regen of wind worden naar de zijkanten en – als je die speakers hebt – naar boven gestuurd. Dit gebeurt in milliseconden. De processor van je soundbar, die vaak krachtiger is dan die van een gemiddelde TV, draait deze berekeningen continu. Het resultaat is een breder geluidsbeeld.

Je soundbar lijkt groter te klinken dan hij is. Als je een soundbar hebt met een subwoofer en eventuele draadloze achterspeakers, dan gebruikt Neural:X die ook optimaal.

Zonder achterspeakers creëert de soundbar een ‘virtueel surround’ effect door het geluid slim te weerkaatsen tegen de muur of door faseverschillen te gebruiken.

Dit werkt het beste in een gemiddelde woonkamer van ongeveer 20 tot 40 vierkante meter. In een extreem grote ruimte of een ruimte met veel open deuren, kan het effect vervagen.

Stap-voor-stap: Activeer DTS Neural:X op je soundbar

Om te profiteren van DTS Neural:X moet je de juiste instellingen vinden en activeren. Dit proces verschilt licht per merk, maar de basis is overal hetzelfde.

Zorg dat je soundbar is aangesloten via HDMI ARC of eARC voor de beste kwaliteit. Gebruik bij voorkeur een HDMI-kabel die bij de soundbar zit of een kabel die gecertificeerd is voor HDMI 2.0 of hoger. Optisch werkt ook, maar beperkt de mogelijkheden.

Stap 1: Controleer de aansluiting (2 minuten)
Loop naar de achterkant van je TV en soundbar.

Zoek de HDMI-poort op de TV die ‘ARC’ of ‘eARC’ heet. Sluit de soundbar aan op die poort. Zet beide apparaten aan. Ga naar de instellingen van je TV (meestal onder ‘Geluid’ of ‘Audio’) en zet de speakers van de TV uit.

Zet het volume via de TV-afstandsbediening op ongeveer 60% en regel het volume verder met de soundbar-afstandsbediening. Veelgemaakte fout: mensen sluiten aan op een normale HDMI-poort zonder ARC, waardoor ze geen geluid krijgen of beperkt zijn tot optisch.

Stap 2: Zoek de geluidsmodus (3 minuten)
Pak de afstandsbediening van je soundbar of download de bijbehorende app (zoals Sony Music Center om je geluidsinstellingen te optimaliseren, Samsung SmartThings of de JBL-app). Zoek naar een knop die heet ‘Sound Mode’, ‘Audio Mode’ of ‘Sound Effect’. Je ziet vaak opties als ‘Standard’, ‘Cinema’, ‘Game’ en ‘DTS Neural:X’.

Bij Samsung staat het soms vermeld als ‘DTS Virtual:X’ (iets anders, maar vergelijkbaar), bij Sony vind je het vaak onder ‘Sound Field’. Selecteer DTS Neural:X.

Als je hem niet direct ziet, kijk dan in een submenu als ‘Advanced Audio’ of ‘Processing’. Stap 3: Kies de juiste bron (1 minuut)
Niet elke bron activeert Neural:X automatisch. Probeer een film op Netflix die in 5.1 staat of een TV-uitzending via de antenne.

Zet de geluidstaal op Nederlands of Engels (meestal 5.1). Als je een game speelt via een PlayStation of Xbox, zorg dan dat de console is ingesteld op PCM of Bitstream.

DTS Neural:X werkt het beste op signalen lager dan Atmos. In dit artikel lees je meer over wat DTS:X precies is. Als je al Atmos content speelt, schakelt Neural:X zich vaak uit of combineert het zich met de Atmos-engine.

Stap 4: Kalibreer en test (5 minuten)
Speel een scène met duidelijke actie, bijvoorbeeld een auto-achtervolging of een onweersbui. Luister of het geluid breder wordt. Loop door de kamer: hoor je geluid ook vanaf de zijkanten?

Zit de dialoog nog steel strak in het midden? Pas het ‘Center’ niveau eventueel aan in de app als de stemmen te zacht zijn.

Gebruik geen extreme EQ-instellingen direct, want dat verstoort de upscaling en de verwerking van digitale audio. Een veelgemaakte fout is het volume te hard zetten; begin op 40% en bouw op. Stap 5: Sla op en monitor (1 minuut)
Sla de instelling op in je favorieten van de soundbar of TV. Check na een week of je het effect nog steeds prettig vindt.

Als je merkt dat muziek te ‘verstrooid’ klinkt, schakel Neural:X dan uit voor muziekmodus. Veel soundbars onthouden per bron wat je instelt.

Veelgemaakte fouten en oplossingen

• Fout: Geen geluid na aansluiting. Oplossing: Controleer of HDMI-CEC aanstaat op de TV en of de juiste HDMI-poort ARC is.
• Fout: Neural:X knop mist. Oplossing: Update de firmware van je soundbar via de app. Oude software soms deze feature niet.
• Fout: Geluid klinkt hol of vreemd. Oplossing: Zet de ‘Room Correction’ uit (zoals Dolby Atmos kalibratie) en probeer Neural:X apart.
• Fout: Werkt niet bij Spotify. Oplossing: Streaming muz