Wat is Ambisonic B-format en zijn er soundbars die dit weergeven?

Wat is Ambisonic B-format eigenlijk?

Stel je voor dat je een microfoon in de vorm van een bol vasthoudt.

Die bol neemt geluid op vanuit alle richtingen tegelijk: voor, achter, boven, onder, links en rechts. Dat is precies de basis van Ambisonic B-format.

Het is een speciale manier om driedimensionaal geluid op te nemen en te bewerken, voordat het wordt omgezet naar een specifiek luidsprekersysteem. In plaats van geluid vast te leggen als een vast aantal kanalen (zoals 5.1 of 7.1), legt Ambisonics het complete geluidsveld vast als wiskundige data. De B-format is de industrienorm voor deze data. Het bevat meerdere kanalen (meestal vier of meer) die samen het volledige geluidsbeeld beschrijven.

Waarom is dit belangrijk voor jou als soundbar-liefhebber? Omdat de manier waarop we geluid beleven aan het veranderen is.

We willen niet alleen links en rechts horen, we willen het gevoel hebben dat we in de kamer zitten midden in de actie. Ambisonics is de technologie die dit mogelijk maakt, vooral voor virtual reality en 360-graden video's. Het is de basis voor veel moderne 3D-audio-ervaringen die we nu zien opduiken in films en games. Het is de technologie achter de schermen die ervoor zorgt dat geluid driedimensionaal aanvoelt, zelfs als je maar een soundbar hebt.

Hoe werkt Ambisonic B-format in de praktijk?

De werking van Ambisonic B-format is fascinerend, maar gelukkig hoef je niet te weten hoe de wiskunde erachter precies werkt.

1. Opname: Een speciale microfoon (vaak een bol met meerdere capsules) neemt geluid op van alle kanten. Deze opname wordt omgezet naar het B-format bestand.
2. Bewerking: In de studio kunnen geluidsontwerpers dit B-format bestand aanpassen. Ze kunnen de focus verleggen naar een specifieke richting, geluiden isoleren of de algehele sfeer veranderen zonder dat het klinkt alsof het geluid is 'geknipt'.
3. Decodering: Als laatste wordt het B-format bestand omgezet naar een specifiek luidsprekeropstelling. Dit is het slimme gedeelte: de decodering kan worden aangepast aan de beschikbare speakers, of het nu gaat om een koptelefoon, een 5.1-systeem of een soundbar.

Denk eraan als een flexibele geluidskaart van de hele ruimte. Het proces gaat zo:

Voor soundbars is deze laatste stap cruciaal. De soundbar moet het B-format signaal kunnen decoderen en omzetten naar de beschikbare drivers (de speakers in de soundbar) om een geloofwaardig driedimensionaal geluid te creëren. Dit is waar de technologie echt tot leven komt in je woonkamer. Het is een virtuele surround-ervaring die de fysieke grenzen van je soundbar overstijgt. Het geluid lijkt van voren, boven en zelfs van de zijkanten te komen, afhankelijk van de decodering.

Zijn er soundbars die Ambisonic B-format ondersteunen?

Dit is de hamvraag. Eerlijk gezegd is de markt voor soundbars die direct Ambisonic B-format bestanden afspelen nog klein.

De meeste consumenten-streamingdiensten (zoals Netflix, Disney+ of YouTube) bieden geen B-format bestanden aan. In plaats daarvan gebruiken ze gecomprimeerde formaten zoals Dolby Atmos of DTS:X, die ook driedimensionaal geluid bieden, maar op een andere, meer gestandaardiseerde manier voor home cinema. Dolby Atmos is eigenlijk de belangrijkste concurrent en de huidige standaard voor soundbars.

Toch is er een link. Sommige high-end soundbars hebben de processingkracht en de software om complexe audioformats te verwerken. Maar wat is ambisonics audio precies en hoe vertaalt een soundbar dit naar je woonkamer?

Ze gebruiken vaak hun eigen algoritmen of ondersteunen specifieke 3D-audio-standaarden die zijn geïnspireerd door Ambisonics.

Echter, een soundbar die je letterlijk een B-format .wav of .flac bestand kunt laten afspelen via USB of streaming, dat is nog erg zeldzaam. De focus ligt op de geïntegreerde ervaring via HDMI eARC en streaming apps. Het is belangrijk om het onderscheid te maken: Ambisonic B-format is een opname- en bewerkingsformaat, terwijl Dolby Atmos en DTS:X afspeel- en weergaveformaten zijn voor de thuiskamer. De meeste soundbars zijn gebouwd voor die laatste categorie, al kun je je ook afvragen of binaurale audio op een soundbar een vergelijkbaar effect geeft.

Welke soundbars komen in de buurt? (Prijsindicaties)

Hoewel je geen soundbar vindt met een specifieke "B-format" knop, zijn er modellen die een zeer vergelijkbare, driedimensionale luisterervaring bieden. Ze gebruiken de nieuwste technologie om geluid boven en rond je te projecteren.

• Premium Klasse (€700 - €1.500+): De Sonos Arc (rond €900) en de nieuwe Sonos Arc Ultra zijn toonaangevend. Ze gebruiken Dolby Atmos met behulp van beamforming en up-firing drivers om een indrukwekkend 3D-geluidsbeeld te creëren. De Bose Smart Soundbar 900 (rond €850) doet iets soortgelijks met zijn PhaseGuide-technologie, wat resulteert in een zeer brede en hoge soundstage. De Sennheiser Ambeo Soundbar Plus (rond €1.500) is de audiofiele keuze en gebruikt geavanceerde algoritmen om een virtuele 7.1.4-ervaring te simuleren, wat zeer dicht in de buurt komt van de principes van Ambisonics.
• Mid-Range Klasse (€400 - €700): De Samsung HW-Q800C (rond €550) is een uitstekende keuze, vooral voor Samsung-televisies. Hij ondersteunt Dolby Atmos via HDMI eARC en heeft een up-firing driver voor hoogte-effecten. De LG S80QY (rond €600) biedt een vergelijkbare ervaring met Meridian Audio technologie en ondersteuning voor Dolby Atmos en DTS:X. Deze modellen bieden een fantastische 3D-ervaring voor hun prijs.
• Overweging voor de toekomst: Houd rekening met de Apple HomePod (2e generatie). Hoewel het geen traditionele soundbar is, gebruikt hij computergeluid om een zeer brede soundstage te creëren en ondersteunt hij Spatial Audio (een vorm van driedimensionaal geluid) die is geïnspireerd door Ambisonics-principes. Als je een Apple TV hebt, is dit een interessant alternatief.

Dit zijn de beste opties in de Nederlandse markt: Onthoud dat de ervaring sterk afhangt van de ruimte.

Een soundbar met up-firing drivers (die geluid naar het plafond stuurt) werkt het beste in een kamer met een laag of gemiddeld plafond zonder storende objecten.

Praktische tips voor de beste 3D-ervaring

Wil je het meeste uit een soundbar halen die driedimensionaal geluid produceert? Volg dan deze tips.

Ten eerste, zorg voor de juiste aansluiting. Gebruik altijd een HDMI eARC-kabel (vanaf je tv naar de soundbar) voor de beste kwaliteit.

Dit ondersteunt de hoge bandbreedte die nodig is voor formaten zoals Dolby Atmos. Een optische kabel is niet voldoende voor 3D-audio. Ten tweede, optimaliseer je luisterpositie.

Plaats de soundbar direct onder je tv, zonder obstructies. Als je achterste satelliet speakers of een subwoofer hebt, zorg dan dat ze op de juiste hoogte en afstand staan. Voor up-firing drivers geldt: hoe dichter bij de muur, hoe beter het plafondgeluid kan weerkaatsen. Experimenteer met de placement om de beste bubble van geluid te vinden.

Ten derde, kies de juiste content. Om driedimensionaal geluid te horen, moet je content streamen die dit ondersteunt.

Zoek naar het Dolby Atmos-logo op Netflix, Disney+ of Amazon Prime Video. Ook games op de PlayStation 5 of Xbox Series X bieden uitstekende ondersteuning voor 3D-audio.

Tenslotte, gebruik de kalibratie-app van de fabrikant. Merken zoals Sonos, Bose en Samsung hebben apps die de soundbar afstemmen op jouw specifieke kamerakoestiek. Dit maakt een enorm verschil in helderheid en diepte.