Wat is een high-pass filter in een soundbar systeem?

Een soundbar kopen is makkelijk, maar de instellingen optimaal krijgen is een ander verhaal. Je hebt waarschijnlijk al gemerkt dat het geluid uit je flatscreen niet veel voorstelt.

Een soundbar is de oplossing, maar om echt het beste uit je nieuwe aankoop te halen, kom je technische termen tegen. Eén van die termen die je vaak terugziet in de app of het menu van je soundbar is 'High-pass filter'. Het klinkt ingewikkeld, maar het is eigenlijk een simpele truc die een groot verschil maakt in je luisterervaring. Laten we dit samen uitzoeken, zonder moeilijke technische taal.

Wat is een high-pass filter precies?

Een high-pass filter (HPF) is een instelling op je soundbar die bepaalt welke lage tonen (bas) naar de speakers gaan en welke niet.

Letterlijk vertaald betekent het een 'hoogdoorlaatfilter'. Het filter blokkeert lage frequenties en laat alleen de hoge frequenties door. In de context van een soundbar systeem is dit meestal bedoeld voor de geluidsbron, zoals je TV of een subwoofer.

Als je een subwoofer hebt aangesloten op je soundbar, bijvoorbeeld een JBL Bar 1000 of een Samsung HW-Q990C, dan zorgt een high-pass filter ervoor dat de soundbar (de satellieten) geen lage tonen meer produceert die de subwoofer al voor zijn rekening neemt. Stel je voor dat je een emmer water leeggooit.

De large gaten in de bodem laten het water snel weg, maar houden de grote rommel tegen.

Een high-pass filter doet iets soortgelijks met geluidsgolven. Het zorgt ervoor dat lage frequenties (zoals de dreunende bas van een actiefilm) worden tegengehouden voordat ze de kleinere speakers in de soundbar bereiken. Alleen de 'hoge' tonen (zoals dialogen, vogelgezang of hoge tonen van een piano) mogen door. Waarom zou je dit willen? Omdat het de helderheid verbetert en je speakers ontlast.

Waarom is dit belangrijk voor je soundbar?

De meeste soundbars hebben meerdere speakers in één smalle behuizing. Denk aan de Sonos Beam Gen 2 of de Bose Soundbar 600.

Deze speakers zijn vaak klein en moeten veel geluid produceren uit een beperkte ruimte.

Als je ze tegelijkertijd lage tonen (bas) en hoge tonen (spraak) laat weergeven, raken ze overbelast. De bas eist veel energie, waardoor de helderheid van de stemmen verloren gaat. Een high-pass filter helpt door de last te verdelen.

Als je een aparte subwoofer hebt, zoals de LG S95QR of de Sony HT-A7000, dan is het essentieel om de high-pass filter goed in te stellen. De subwoofer is speciaal gebouwd om lage tonen te produceren (frequentie onder de 120 Hz).

De soundbar kan zich dan concentreren op het weergeven van de middentonen en hoge tonen (frequentie boven de 120 Hz). Dit zorgt voor een schoner geluidsbeeld. Je merkt vooral verschil bij het kijken van films en series. De dialogen springen eruit, terwijl de bommen en ontploffingen diep en krachtig blijven dankzij de subwoofer. Het voorkomt ook vervorming (clipping) op volume niveaus boven de 70%.

De kern en werking: Hoe werkt het in de praktijk?

Om het simpel uit te leggen: stel je soundbar heeft een instelling genaamd 'Crossover' of 'Deling'.

Dit is het punt waar de high-pass filter actief wordt. Standaard staan veel soundbars ingesteld op 80 Hz of 100 Hz. Dit betekent dat alles onder de 80 Hz naar de subwoofer gaat, en alles erboven naar de soundbar. Dit is gebaseerd op de THX-norm, een standaard voor bioscoopgeluid die ook thuis werkt.

Laten we kijken naar een concreet voorbeeld met een Yamaha YAS-209. Deze soundbar heeft een bijbehorende draadloze subwoofer.

Als je de high-pass filter (crossover) instelt op 100 Hz, gebeurt het volgende: wanneer je naar een nummer luistert waarin een basgitaar zit (ongeveer 40-80 Hz), zal de soundbar de lage tonen van die basgitaar weglaten.

De soundbar speakers produceren alleen de 'snaren' en de 'klankkast' (de hogere tonen), terwijl de subwoofer met zijn high excursion woofer ontwerp de diepe dreun voor zijn rekening neemt. De werking is gebaseerd op elektronische circuits binnen de soundbar. Deze circuits meten de frequenties van het binnenkomende audiosignaal (via HDMI eARC of optisch).

Signaleert het circuit een frequentie onder de ingestelde grens (bijv. 100 Hz)? Dan stuurt het dit signaal automatisch door naar de subwoofer-uitgang.

Signaleert het een frequentie boven de grens? Dan blijft het bij de hoofdspeakers van de soundbar. Dit gebeurt in milliseconden, dus je merkt er niets van, behalve dat het geluid beter klinkt en je precies begrijpt hoe je hersenen surround geluid ervaren.

High-pass filters in verschillende prijsklassen en modellen

Het instellen van een high-pass filter verschilt enorm per merk en prijsklasse. Niet elke soundbar geeft je deze vrijheid. Hieronder een overzicht hoe dit eruitziet voor de Nederlandse markt.

In deze klasse, denk aan de Philips TAB5105 of de Polk Audio React, is de high-pass filter meestal vastgezet door de fabrikant.

Budget klasse (€50 - €150)

Je kunt dit niet zelf aanpassen. De soundbar bepaalt zelf wat bas is en wat niet.

Vaak wordt hierbij gekozen voor een instelling die de speakers beschermt, maar niet per se optimaal is voor je kamer. De subwoofer (indien aanwezig) neemt meestal frequenties over onder de 120 Hz. Dit werkt, maar het is geen fijn afgestemd systeem.

Mid-range klasse (€150 - €400)

Voor deze prijsklasse is het vooral 'plug and play'. Je sluit aan via optisch of Bluetooth en het werkt.

Verwacht geen geavanceerde apps om de crossover aan te passen. Hier begint de controle over het geluid. Merken als JBL (Bar 300, Bar 500) en Sony (HT-S2000) bieden vaak een basregeling in de app. Een specifieke high-pass filter instelling is soms verborgen in een equalizer (EQ) menu.

Je kunt vaak kiezen uit presets zoals 'Film', 'Muziek' of 'Nieuws'. Deze presets passen de high-pass filter automatisch aan.

Upper-mid en Premium klasse (€400 - €1.500+)

Kies je voor 'Nieuws', dan verhoogt de filter de frequentie, zodat de stemmen scherper klinken en de bas minder is.

Kies je voor 'Film', dan verlaagt de filter, waardoor de soundbar meer bas zelf produceert (als dat kan) of de subwoofer harder laat werken. De Samsung HW-Q600C is hier een goed voorbeeld van; via de SmartThings app kun je de basniveaus flink bijsturen, wat indirect de high-pass filter beïnvloedt. In de hogere segmenten, zoals de Sonos Arc, de Bose Soundbar 900, of de Sennheiser Ambeo Max, heb je vaak meer controle.

Sonos werkt met Trueplay tuning; dit is een automatische high-pass filter aanpassing op basis van je kamerakoestiek. Je hoeft zelf niets in te stellen, de software doet het werk. De Bose 900 heeft een ingebouwde AI die dialoog en muziek analyseert en past de frequentieverdeling dynamisch aan.

Voor de echte audiofiel is de Denon Home 550 of de Yamaha SR-B30A interessant.

Deze modellen hebben vaak in de app een optie voor 'Crossover' of 'Deling' (Subwoofer Crossover). Je kunt hier handmatig een getal invullen, meestal tussen de 60 Hz en 150 Hz.

Als je een high-end subwoofer hebt (van merken als SVS of Rel, los van de soundbar), is een handmatige setting essentieel om de subwoofer perfect te laten matchen met de soundbar. De duurdere modellen ondersteunen ook meer audioformaten (Dolby Atmos, DTS:X), waarbij de verdeling van lage en hoge tonen complexer is. Een high-pass filter zorgt hier dat de object-based audio (geluid dat door de kamer 'vliegt') niet verstoord wordt door vervorming in de satelliet speakers.

Praktische tips voor het optimaliseren van je soundbar

Wil je het beste uit je soundbar halen en begrijpen hoe HDMI passthrough op een soundbar werkt? Volg dan deze stappen. Ze zijn geschikt voor de meeste modellen, van budget tot premium.

1. Check of je subwoofer goed staat: Een high-pass filter werkt alleen goed als de subwoofer op de juiste plek staat. Zet de subwoofer niet in een hoek (dat geeft te veel bas) maar probeer hem uit te vinden in de kamer. Loop langs de muur terwijl de bas speelt; op die plek klinkt de bas het best (de 'plaatsingsmethode').
2. Gebruik de juiste kabels: Sluit je soundbar aan via HDMI eARC (als je TV dat heeft). Dit geeft de soundbar de meeste informatie over het geluid, waardoor de high-pass filter nauwkeur