Wat is een optische audiokabel (Toslink) en is HDMI beter?
Een soundbar aansluiten op je nieuwe tv: het lijkt simpel, maar dan kom je opeens een optische kabel tegen en een HDMI-poort met ARC erop. Welke moet je nu gebruiken? En is die dure HDMI-kabel echt beter? Geen zorgen, we gaan het stap voor stap uitleggen zonder ingewikkeld gedoe.
Wat is een optische audiokabel (Toslink)?
Een optische kabel, ook wel Toslink genoemd, is een dunne kabel die geluid overbrengt met behulp van licht.
In plaats van elektrische signalen (zoals bij een normale kabel), stuurt een optische kabel digitale geluidssignalen als flitsen van licht door een plastic of glasvezel draad. Die technologie heet SPDIF, wat gewoon een standaard is voor digitaal geluid.
Die kabel is herkenbaar aan de typische rechthoekige stekker met een klein klepje dat je moet openen. De stekker moet recht in de poort worden geduwd tot je een zacht klikje hoort. Je mag de kabel niet te strak buigen, want dan breekt de vezel binnenin en doet-ie het niet meer. Een optische kabel is breekbaar, maar wel goedkoop en overal verkrijgbaar.
De Toslink-kabel bestaat al sinds de jaren tachtig en is nog steeds populair bij soundbars. Waarom?
Omdat hij goedkoop is, eenvoudig werkt en compatibel is met bijna alle tv's van de afgelopen 15 jaar. Als je een oude tv hebt of een soundbar zonder HDMI, is dit vaak je beste optie. Je kunt hem gebruiken voor een Samsung HW-Q600C of een Philips TAB5105, maar niet voor de duurste Sonos Arc.
Hoe werkt een optische kabel bij een soundbar?
Een optische kabel transporteert geluid van je tv naar je soundbar. Je sluit één kant aan op de optische uitgang van je tv en de andere kant op de optische ingang van je soundbar.
Vervolgens zet je de tv zo dat hij het geluid naar die poort stuurt. Meestal moet je in het tv-menu zelf instellen dat het geluid via optisch gaat en niet via de speakers van de tv. De kabel transporteert alleen digitaal geluid.
Dat betekent dat het geluid direct overkomt zonder kwaliteitsverlies, maar wel binnen bepaalde limieten.
De optische kabel kan maximaal 5.1-kanaals geluid aan, zoals Dolby Digital 5.1 of DTS 5.1. Hij kan geen hoogwaardige formaten aan zoals Dolby Atmos of DTS:X, want die vereisen meer bandbreedte dan een lichtsignaal aankan. Je merkt meteen dat het geluid beter is dan je tv-luidsprekers, maar het is niet het allerbeste wat er bestaat.
Voor de meeste mensen is het prima, zeker als je een budget soundbar hebt of een beperkt budget. Denk aan een JBL Bar 300 of een Yamaha YAS-209: die werken prima via optisch, maar je krijgt geen 3D-geluid of extreem heldere dialogen.
Een groot voordeel is dat je met een optische kabel geen last hebt van beeldstoringen of rare kleuren.
Het is puur geluid, dus de kabel heeft geen invloed op je beeldkwaliteit. Nadeel is dat je vaak een extra afstandsbediening moet gebruiken om het volume te regelen, want optisch stuurt geen volume-signalen terug naar je tv. Dat kan irritant zijn in het dagelijks gebruik.
HDMI versus optisch: wat is beter voor je soundbar?
HDMI is de moderne standaard en over het algemeen beter dan optisch, vooral als je een recente soundbar hebt. HDMI kan meer data verplaatsen, wat nodig is voor hoogwaardige audioformaten en handige functies. De meeste nieuwe soundbars van Sonos, Bose, Samsung en LG hebben dan ook HDMI-poorten in plaats van optisch.
De belangrijkste functie heet HDMI ARC (Audio Return Channel). Dat is een speciale poort op je tv die geluid terugstuurt naar de soundbar via dezelfde kabel die je al voor beeld gebruikt.
Je sluit je soundbar aan op de ARC-poort van je tv en je tv regelt automatisch het geluid. Je hoeft maar één kabel te trekken en je afstandsbediening van de tv werkt meteen voor het volume van de soundbar. Dat is supermakkelijk.
Er is ook HDMI eARC (Enhanced ARC), een snellere versie van de standaard Audio Return Channel die nodig is voor Dolby Atmos en DTS:X. Als je een soundbar koopt met Atmos, zoals de Sonos Arc, Samsung HW-Q990C of Bose Ultra, moet je eARC gebruiken om het volledige geluid te horen. Optisch kan dat niet aan. eARC zit op tv's vanaf 2020 en op soundbars die duurder zijn dan ongeveer €400.
Is HDMI dan altijd beter? Ja, behalve als je een oude tv hebt zonder HDMI ARC of een soundbar die alleen optisch heeft.
Dan is optisch je enige keuze. Voor een budget soundbar als de Philips TAB5105 (rond €100) is optisch prima, maar voor een premium soundbar zoals de Sonos Arc (rond €900) is HDMI eARC essentieel om het beste geluid te krijgen.
Prijzen en modellen: welke kabel kies je?
Optische kabels zijn goedkoop. Een standaard Toslink-kabel van 1 meter kost tussen de €5 en €15. Merken zoals Amazon Basics, Hama of Deviaat leveren degelijke kabels zonder poespas.
Je hebt geen dure kabel nodig, want licht verliest geen kwaliteit over korte afstanden.
Koop een kabel van maximaal 5 meter, want langer kan storing geven. HDMI-kabels zijn duurder, maar je hebt ze in verschillende types.
Voor optisch geluid alleen is een HDMI 1.4 kabel voldoende, maar voor eARC en Atmos heb je een snelle HDMI 2.1 kabel nodig. Een goede HDMI 2.1 kabel van 2 meter kost tussen de €15 en €30. Merken zoals Belkin, Anker of Ugreen zijn betrouwbaar.
Let op: gebruik geen oude HDMI-kabel van vijf jaar geleden, want die ondersteunt misschien geen eARC.
Als je een soundbar koopt, zit er meestal een optische kabel bij. Bij budgetmodellen zoals de Polk React (rond €150) of Klipsch Cinema 400 (rond €250) krijg je vaak een kabel meegeleverd. Bij premium soundbars zoals de Bose Soundbar 900 (rond €800) of Sonos Arc (rond €900) zit geen optische kabel in de doos, omdat die HDMI gebruiken. Je moet er dan zelf een kopen als je optisch wilt aansluiten.
Let op: sommige soundbars hebben geen optische poort meer. De Sonos Ray (rond €300) heeft alleen optisch, maar de Sonos Beam Gen 2 (rond €500) en Arc hebben alleen HDMI.
Als je een Samsung HW-Q800C (rond €600) koopt, heeft die zowel HDMI als optisch, dus je kunt kiezen.
Check altijd de specificaties voordat je koopt.
Praktische tips voor aansluiten en kiezen
Controleer eerst welke poorten je tv en soundbar hebben. Kijk achter je tv naar de uitgangen.
Zie je een optische poort (meestal een klein vierkant gat met een klepje) en HDMI-poorten met ARC erop? Dan kun je kiezen.
Heb je alleen optisch, dan is dat je keuze. Heb je HDMI ARC of eARC, gebruik die dan. Het is makkelijker en beter. Sluit de kabel aan en zet de instellingen goed.
Ga naar het menu van je tv (meestal via de instellingenknop op de afstandsbediening).
Zoek naar 'geluid' of 'audio' en kies voor 'optisch uit' of 'externe speaker'. Bij HDMI ARC hoef je vaak niets in te stellen, maar soms moet je de HDMI-CEC functie inschakelen (heeft verschillende namen per merk, zoals Anynet+ bij Samsung of Bravia Sync bij Sony). Dat zorgt dat je tv-afstandsbediening het volume van de soundbar regelt.
Test het geluid met een film of muziek. Kies iets met dialogen, zoals een Netflix-serie, om te horen of het helder is.
Als het geluid zacht is of slecht klinkt, controleer dan of je de juiste bron hebt geselecteerd op de soundbar (soms zit er een knop op de soundbar om tussen HDMI en optisch te wisselen).
Voor optisch moet je het volume op de soundbar vaak harder zetten dan bij HDMI. Overweeg je gebruik en check of je HDMI passthrough nodig hebt. Als je alleen een budget soundbar wilt voor een slaapkamer of thuiskantoor, is optisch prima en goedkoop.
Als je een woonkamer-soundbar koopt voor films en muziek, ga dan voor HDMI eARC en een soundbar met Dolby Atmos. Denk aan een Samsung HW-Q990C (rond €1.200) of Bose Ultra (rond €900).
Die geven een veel rijker geluid dan optisch ooit kan leveren. Let op de lengte van de kabel.
Voor optisch: niet langer dan 5 meter, want licht verzwakt. Voor HDMI: tot 10 meter is prima, maar voor eARC en 4K-beeld kies een kabel van maximaal 3 meter om storing te voorkomen.
Als je een lange kabel nodig hebt, koop er dan een van goede kwaliteit, anders hoor je misschien een piep of storing. Sluit je soundbar aan op je wifi voor extra functies. Veel soundbars zoals Sonos, Bose en Samsung hebben apps waarmee je het geluid kunt tunen. Met HDMI sluit je makkelijker aan op die apps, want de kabel zorgt voor een stabiele verbinding
Optisch werkt, maar je mist dan soms de app-features, omdat die via HDMI lopen.
Tot slot: kies wat bij je budget en tv past. Als je een oude tv hebt en een goedkope soundbar, is optisch een prima oplossing voor €10. Als je een nieuwe tv hebt en een dure soundbar wilt, investeer dan in HDMI eARC. Het verschil in geluidskwaliteit is groot, en je bespaart jezelf een hoop gedoe met extra afstandsbedieningen. Succes met aansluiten!